We zien op televisie maar ook in onze eigen vrienden kring dat het onderwerp racisme maar moeilijk echt wordt aangekaart. Het blijkt een gevoelig onderwerp. Mensen worden er ongemakkelijk van. Maar weinig witte mensen zullen zich als racist beschouwen of er mee geconfronteerd willen worden dat wat ze doen of zeggen als discriminerend wordt ervaren. Toch zijn er overal voorbeelden dat discriminatie veelvuldig gebeurd. In de vorm van onderzoeken maar ook als je je vrienden en kennissen van kleur er om vraagt. Misschien denk jij helemaal niet na over kleur. Dat is vast omdat je wit bent- dan is het geen thema want je bent de norm. Iedereen die wel getint is, krijgt dagelijks met vooroordelen te maken. Soms positief, vaak negatief.

De impact van kleur

Mijn man is gekleurd, mijn kinderen zijn gekleurd. Pas na het lezen van het boek “ Hallo witte mensen” van Anousa Nzume realiseerde ik me pas goed de impact van kleur. Begreep ik waarom mijn man niet met de fiets door rood licht rijdt en zich meer aan de regels houdt dan ik. Waarom hij beleefder is tegen vreemden en een punt maakt van vriendelijk groeten als we een winkel binnen komen of in de lift komen staan. Ik raad je aan het boek te lezen. Voor mij was het een eyeopener. Mijn man en ik hebben samen nog veel diepe gesprekken gehad over onderwerpen die voor mij totaal nieuw waren en voor hem gesneden koek.

Waarom moet ik erover beginnen?

Je loopt misschien met een zeurderig gevoel in je buik van de laatste dagen van al het nieuws over onrecht en discriminatie en toch vraag je je misschien af “Waarom ik? Waarom moet ik er over beginnen als het mensen ongemakkelijk maakt? Ieder zijn eigen mening en je hoeft er niet mee te koop te lopen toch?”

Het antwoord is schrijnend maar simpel: helaas is het zo dat naar gekleurde mensen minder wordt geluisterd dan naar witte mensen. Als je als donkere Surinamer of Nederlandse Marokkaan over het onderwerp “discriminatie” begint word je al snel weggezet als iemand die in een slachtofferrol zit of wordt gedacht dat je een zeurkous bent die een excuus zoekt voor zijn eigen falen. Als je daar lak aan hebt en je tóch duidelijk uitspreekt bijvoorbeeld door een politieke partij op te richten (Sylvana Simons) of grote vraagtekens te zetten bij een oud-hollands ritueel als Zwarte Piet (Jeffrey Afriyie), dan kan het zomaar zo zijn dat je geen leven meer hebt. Je word op social media en in het echte leven bijna gelyncht, zodanig dat je bewaking nodig hebt.

Met als gevolg: de meeste gekleurde mensen weten dat er toch weinig te winnen valt door het aangaan van het gesprek hierover. Ze halen liever hun schouders op en leren ermee leven. Waardoor er door de onwetende witte kant van de bevolking wordt gedacht dat het allemaal reuze meevalt. Het is vicieuze cirkel.

Jouw taak

Hier ligt jouw taak als witte man of vrouw: gebruik jouw positie om discriminatie te benoemen en in jouw eigen kringen te laten leven. Witte mensen worden namelijk door witte mensen wél serieus genomen en niet als zeurkousen afgedaan. Als jij bij jouw witte vriendenkring het onderwerp aansnijdt, zullen mensen zich minder snel aangevallen voelen en worden ze wellicht aan het denken gezet.

Onderzoek toont bovendien aan dat de mate waarin discriminerend gedrag plaatsvindt veel te maken heeft met de mate waarin iemand denkt dat dit in zijn omgeving wordt geaccepteerd. Door je uit te spreken kan je verschil maken.

4 tips om discriminatie bespreekbaar te maken.

Gek is dat, soms wil je wel, maar je durft niet. Hier een aantal punten om goed beslagen ten ijs te komen:

  1. Bereid je voor

Ga je mensen ontmoeten, neem je dan voor dat je het onderwerp ter sprake zult brengen. Doe dat voor het wijntje want je wilt het rustig naar voren brengen en niet in een emotionele bui allerlei uitspraken doen.

  1. Herken je eigen weerstand

Ga je eigen gedachten en overtuigingen na wat je zou kunnen weerhouden het onderwerp aan te snijden. Misschien ben je bang activistisch gevonden te worden. Misschien denk je dat mensen zich van je af zullen keren omdat ze het ongemakkelijk vinden. Misschien ben je bang voor ruzie of een felle discussie waarmee je de gezellige picknick verpest.

Realiseer je bij al deze overtuigingen dat de uitkomst heel erg afhangt van de manier waarop jij het onderwerp aansnijdt en wat je doel is. Als je doel is om “iemand te overtuigen” die het niet met je eens is, dan kan het best heftig worden. Maak je doel kleiner namelijk: “ik wil mensen aan het denken zetten over dit onderwerp”. Dan ga je zelf ook al een stuk relaxter het gesprek in.

  1. Weeg af wat je belangrijker vind

Het kan maar zo zijn dat je hoort dat iemand zijn baan kwijt is of dat het gezelschap anders is dan je had verwacht. In dat geval kan je ook besluiten dat het niet de juiste timing is. Als je bang bent dat het mensen ongemakkelijk maakt als je over discriminatie begint- dat is vrij inherent aan het onderwerp. Dat ongemakkelijke is juiste de reden dat er zo lang niet over gesproken en niets aan gedaan is. Denk het om: “ongemakkelijk = goed”. Je zet mensen aan het denken en zit op de goede weg. En als je bang bent voor ruzie- zolang je niet gaat overtuigen en je kunt ieders mening laten voor wat ie is, is die kans niet zo groot. Maar eerlijk is eerlijk, waarschijnlijk voel je zelf emotie bij het onderwerp dus dit is je grootste uitdaging!

  1. Durf het gesprek aan te gaan door het stellen van een vraag

Laat je doel zijn: “iemand aan het denken zetten over racisme”. Je kunt dan de vraag stellen: “Goh, heb je de beelden gezien van de demonstraties tegen racisme? Wat vond je ervan?” of “Wat voor gevoel roept het bij je op?”

  1. Wees oprecht geïnteresseerd ook als iemand een andere mening heeft

Het zou kunnen dat iemand het allemaal overdreven vind of er weinig door geraakt is. Je kunt je daar misschien over opwinden. In plaats daarvan kan je zeggen “ Goh dat verbaast me! Wat maakt het dat je je minder kan verplaatsen in dit gevoel?”.  “Je kunt ook zeggen: de reden dat het míj raakt is omdat…”

  1. Sluit het gesprek goed af

Als je medestanders hebt gevonden die ook geraakt zijn door ongelijkheid dan heb je vast een goed gesprek gehad. Ook als je niet dezelfde mening deelt kun je het gesprek goed afsluiten door te zeggen “ ik deel je standpunt niet maar toch bedankt dat je met mij wilde praten hierover. Het is altijd interessant verschillende perspectieven te horen. Ik hoop dat je ook over mijn standpunt nadenkt.”

Ik hoop dat deze tips je helpen het gesprek hierover aan te durven! Jij kan verschil maken.